Niedaleko Wałbrzycha na ziemi kamiennogórskiej leży urokliwa wieś Chełmsko Śląskie. Dziwna to wieś z ratuszem, rynkiem i pomnikiem Świętego Nepomucena pośrodku rynku. Niewiele się tutaj zmieniłow od początków XX wieku, i to przyciąga każdego, kto choć raz tutaj zawitał. Ocywiście przydałaby się ronowacja tego urokliwego miejsca, ale niestety pozostaje to w gestii władz okolicznej Lubawki.
Ale pokolei. Chistoria Chełmska Ślaskiego zaczyna się gdzieś na początku wieku XIII, a pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1289 roku, kiedy to książe Bolko I Surowy na mocy porozumienia z królem czeskim włączył MIASTO Chełmsko Śląskie do swoich ziem.
Jak widać już w roku 1289 Chełmsko Ślaskie było miastem i dopiero w 1945 zaczęło byc dziwną wsią. Na mocy układu pomiędzy księciem świdnickim a królem czech, po śmierci księcia Bolka II i księżnej Agnieszki w 1392 roku księstwo świdnicko-jaworskie wraz z Chełmskiem Śląskim przeszło we władanie korony czeskiej. Samo Chełmso Śląskie już w 1360 zostało sprzedane dla opactwa Cystersów z Krzeszowa i stanowiło ich własność aż do roku 1810.
Na początku XVI wieku Maciej Korwin najechał te ziemi i w wyniku tego Śląsk wraz z Chełmskiem był w zależności od monarchii węgierskiej.
Po śmierci króla Węgier Macieja Korwina w roku 1490 Jagiellonowie zgłosili pretensje do korony Węgier. I tak oto, po zbrojnej interwencji Śląsk dostał się we władanie Polski. Niestety najazdy tureckie i przegrana bitwa z Turkami zmusiła Polaków do zawiązania ugody z Habsburgami, na mocy której Śląsk dostał się we władanie cesarstwa austryjackiego na okres około 200 lat.
W 200 lat po tych wydarzeniach, po wojnach śląskich w 1763 roku Austria straciła Śląsk na rzecz Prus.
W roku 1945 Śląsk został przyłączony do Polski.
Nazwa Chełmsko Śląskie z niemieckim brzmieniu Schömberg oznacza piękną górę i tak w istocie jest. Miasto i okolice leżą w przepięknych okolicach, niedaleko bramy lubawskiej, blisko granicy z Czeską Republiką, w niedalekiej odległości od Karpacza, Jeleniej Góry, wałbrzycha, Kamiennej Góry.
Wieś, miasto Chełmsko Śląskie jest tak naprawdę wielkim zabytkiem. Można tutaj zobaczyć zabudowę mieszkalną z XVIII i XIX wieku, w niemal niezmienionym kształcie.
Najbardziej ciekawe miejsca Chełmska to domy "12 apostołow", pozostałości po domach "siedmiu braci", kościół, starówka, kaplica Świętej Anny.
Na początku XVIII wieku, a dokładnie w 1707 roku, na zlecenie opata z Krzeszowa Dominika Geyera wybudowano dwanaście drewnianych domów dla tkaczy, którzy zostali ściągnięci do Chełmska Śląskiego z Czech. Domów początkowo było 12, tak jak apostołów. Ostatni dom był odsunięty od pozostałych, nazywany był "Judasz". Niestety, w wyniku pożaru spłonął a do naszych czasów zachowało się 11 pozostałych domów. Są one świetnie położone, tuż nad rzeką niedaleko lasu. To było idelane miejsce do uprawiania lnu i wyrabiania z niego wyrobów.
Do dzisiaj w niektórych z domów mieszkają ludzie !!! Obiekty są pod opieką konserwatora zabytków. W jednym z domków znajduje się muzeum tkactwa w Chełmsku, prowadzone przez Stwowarzyszenie Na rzecz Rozwoju Chełmska Śląskiego. Znajduje się tam też kawiarenka prowadzona przez miłośnika Chełmska Śląskiego pana Adama Antasa, w której można poczuć klimat dawnych lat i posłuchać ciekawych opowieści pana Adama.
W Chełmsku Śląskim wybudowano w roku 1763 drugie osiedle 7 domów, które nazywane było "Siedmiu braci". Niestety, jeden z pożarów sześć domów i do dnia dzisiejszego pozostał tylko jeden. W domach tych mieszkali tkacze adamaszku sprowadzeni specjalnie w tym celu z Bawarii.
W Chełmsku znajduja się dwa obiekty sakralne, kościół pod wezwaniem Świętej Rodziny i Kaplica pod wezwaniem Świętej Anny.
Pierwszy kościół powstał w pierwszej połowie XIV wieku. Nastęnie Opat Krzeszowski postanowił w miejscu starego kościoła wybudowac okazalszą świątynię. I tak oto, w 1680 roku, po 10 latach budowy ukończono nową świątynię, która stoi do dnia dzisiejszego. Jest to budowla wczesnobarokowa z przepięknymi elemntami barokowymi we wnętrzu. Obok kościoła stoi renesansowa plebania z 1575 roku. Przy kościele znajduja się stare pomniki i płyty nagrobne.
W roku 1772 wybudowano obok Chełmska Ślaskiego kaplicę pod wezwaniem Świętej Anny. Jest to przepiękny zabytek, wielkim wysiłkiem odremontowany przez proboszcza i grupę zapaleńców. Parę lat temu, prubowano podpalić kościółek, bez większego efektu na szczęscie.
W Chełmsku Śląskim znajduje się niezmieniony układ ulic z okresu XVII wieku. Kamienice w rynku posiadają podcienia, w których spredawano dawniej wyroby z lnu. Na środku rynku znajduje się nieczynna studnia z pomnikiem Świętego Jana Nepomucena z 1855 roku. Stoją również pozostałości dwóch zakładów z konca XIX wieku, które po przełomie lat 90 dwudziestego wieku zostały doprowadzone do ruiny.
Do Chełmska Śląskiego w roku 1899 dotarła kolej. Dzięki linii kolejowej Chełmsko Śląskie było otwarte na świat. W najlepszych czasach kursowało tutaj 10 par pociągów dziennie. Linia była przedłużona do pobliskiego Okrzeszyna, gdzie w odległości kilku kilomterów od niej znajdowały się tory kolei austryjackiej. Nie wiadomo dlaczego, obie te linie nie zostały połączone. Dzisiaj po stronie Czeskiej nadal jeżdżą pociągi, a do Chełmska nie jeździ już nic. Jedynie do Krzeszowa dociera zawieszona linia kolejowa, która już chyba nigdy nie powróci do życia.
Chełmsko Śląskie jest nietypowym, niespotykanym, unikalnym miastem wsią w naszym kraju. Przepiękna architektura miasta niezmieniona od niemal 100 lat przyciąga, zachwyca. Stare drewniane domy tkaczy, kościół, rynek są to niewątpliwie atuty turystyczne Chełmska Śląskiego. Niestety, po 1945 roku wieś ta nie ma szczęścia do włodarzy.
Jeśli ktoś chce poczuć klimat dawnego podsudeckiego miasta to koniecznie powinien tutaj zajżeć, zachaczając o Krzeszów, Kamienną Górę i Lubawkę.
Jeśli szukacie ciekawej imprezy, to również powinniście przyjechać do Chełmska Śląskiego. Raz w roku, w sierpniu odbywa się w Chełmsku Śląskim Jarmark Tkaczy.
Więc zapraszam, zachwycajcie się :)
Dodatkowe informacje:
-
"Herbowa Wieś Chełmsko Śląskie" Jerzy Sarnecki
