Historia kolei w Wałbrzychu

nierozerwalnie związana jest z historią kolei we Wrocławiu. Wrocław jako węzeł kolejowy rozpoczął swoją działalność bardzo wcześnie bo już w 1842 roku zbudowano pierwszą linię do Oławy by w roku 1846 dotrzeć do granicy Prus - Katowic. W 1844 roku zbudowano linię do Legnicy, w roku 1856 do Poznania, w 1874 do Kłodzka. W okresie tym wybudowano piękny dworzec Górnośląski, którego architektura jest w stylu angielskim. Dziś nosi on nazwę Wrocław Główny.

Świat kolei w Wałbrzychu rozpoczął się wraz z budową pierwszej linii z Wrocławia do Świebodzic w 1847 roku.

Początkowo planowano, by kolej doprowadzić do Świebodzic i stamtąd wozami konnymi przewozić towar z Wałbrzycha. Chodziło tutaj głównie o węgiel, ale nie tylko. A wszystko rozpoczęło się w 15 lipca 1853 roku, kiedy to wybudowano kręty odcinek kolei żelaznej ze Świebodzic do Starego Zdroju. Prowadził on wzdłuż krętego potoku Lubiechowska Woda.

Początkowo kolej doprowadzono do miejscowości Stary Zdrój (niem. Alt Wasser), budując po drodze stację węzłową na Szczawienku ówczesnym Dolnym Szczawnie Zdroju (niem. Nieder Salzbrunn). Ostatecznie połączono Wałbrzych ze Świebodzicami budując stację Wałbrzych, która dziś zwana jest Wałbrzych Fabryczny. Linię poprowadzono wzdłuż rzeki Pełcznica. W 1868 roku zbudowano nowy odcinek pomiędzy Wałbrzychem Miasto a Wałbrzychem Fabrycznym, stare torowisko wykorzystywano do roku 1888. Z tamtego okresu pozostał jeszcze jeden dworzec, na początku zwany centralnym, a ostatecznie towarowym. Budynek ten do dnia dzisiejszego stoi przy ulicy Nowy Świat.

Od zachodu połączono Wałbrzych z Jelenią Górą (niem. Hirschberg) w 1867 roku. Była to tak zwana Śląska Kolej Górska (niem. Schlesichen Gebirgsbahn). Była to jedna z dróg, jakie prowadziły z Berlina do Wiednia.

Na odcinku pomiędzy Wałbrzychem a Boguszowem wybudowano tunel kolejowy o długości ok. 300 metrów. W 1935 roku z powodu osypywania się tunelu rozebrano go, a w miejscu tym pozostał wielki wąwóz.

Węzeł na Szczawienku, obecnej dzielnicy Wałbrzycha, powstał wraz z rozpoczęciem budowy odcinka ze Szczawienka do Mezimesti w Austrii (obecnie Republika Czeska). Połączenie to pozwoliło na uruchomienie ruchu tranzytowego pomiędzy dwoma państwami. Jednak znaczenie tego przejścia było lokalne i właściwie takie pozostało do dnia dzisiejszego. Jest to przepiękna trasa widokowa, którą warto się przejechać.

Od południa Wałbrzych połączono z Kłodzkiem w roku 1880. A zaczęło się wszystko w 1876 roku, kiedy to wytyczono szlak z Kłodzka do Wałbrzycha. Odcinek pomiędzy Kłodzkiem a Nową Rudą otwarto 15 października 1879 roku by w rok później zakończyć budowę w Wałbrzychu. Budowa szlaku nastręczyła wielu wyzwań dla ówczesnych inżynierów.

Trasa kolejowa biegła wzdłuż zbocza Gór Sowich. W tym celu wybudowano trzy tunele i osiem wiaduktów. Pozwolę sobie tylko przypomnieć, iż tunel pomiędzy Wałbrzychem a Jedliną Zdrój jest najdłuższy w Polsce !!! Natomiast wiadukt Nowa Ruda –Zatorze jest najwyższy na Śląsku i ma aż 32 metry wysokości !!!. Podobno, duży udział w budowie tej linii mieli jeńcy wojenni z Francji.

Przez Wałbrzych biegła jedna z pierwszych zelektryfikowanych linii kolejowych. Już w 1914 roku uruchomiono elektryfikację na odcinku Wałbrzych Szczawienko (niem. Nieder Salzbrunn) - Kuźnice Świdnickie (niem. Fellhammer) - Mieroszów (niem. Friedland) - Mezimesti (niem. Halbstadt). W tym celu na Szczawienku wybudowano stację rozrządową, która do dnia dzisiejszego stoi pełniąc funkcję magazynu. I dalej w 1916 roku zelektryfikowano odcinek Świebodzice (niem. Freiburg) - Boguszów (niem. Gottesberg), który poprowadzony jest przez Wałbrzych.

Niestety, wraz z zakończeniem II Wojny Światowej zwycięscy Rosjanie, w myśl traktatu, rozebrali trakcję i wywieźli w głąb Związku Radzieckiego. Takie jest prawo zwycięscy. Na zakończenie dodam tylko, że już w latach 50 XIX wieku pociągi pasażerskie na tym terenie osiągały prędkość 50 km/h. A w połowie lat 70 XIX wieku 90 km/h !!! Czy ktoś w to uwierzy. Stan dzisiejszej kolei w Wałbrzychu nie będę opisywał, bo to zbyt przygnębiające.

Dodatkowe informacje można znaleźć w: