Stary Zdrój - (niem. Alt Wasser)

stary_zdroj5 stary_zdroj2Pierwsza wzmianka o Starym Zdroju pochodzi z 1357r. Informacja o Starym Zdroju została zawarta w dokumencie z klasztoru w Krzeszowie, gdzie nazwano to miejsce Aqua Antiqua czyli Stara Woda (niem. Alt Wasser). Ta łacińska nazwa sugeruje, iż miejscowość w tym miejscu istniała dużo wcześniej (niektórzy twierdzą, że już na początku XIII wieku !!!).

Lecznicze źródła jakie tutaj funkcjonowały ujęto dopiero w 1689 roku. Właścicielem Starego zdroju był wówczas Georg Moritz von Rohr und Stein. Okres ten jest uważany za początek uzdrowiskowego charakteru Starego Zdroju. Zaczęto budować pierwsze domy a właściwie izby dla kuracjuszy. Już w 1746 roku istniała tutaj tak zwana Galeria, czyli drewniany budynek, w którym to znajdowała się sala taneczna, jakże ważna część każdego uzdrowiska :) stary_zdroj1Jednakże prawdziwy rozkwit tego miejsca przypada za właściciela Franza Bernharda von Mutius. W okresie tym rozbudowano między innymi halę spacerową (kolonadę). halę spacerową z czasem przebudowano na budynek mieszkalny, który przetrwał aż do początku XXI wieku. Niestety, za przyzwoleniem lokalnych urzędników halę rozebrano, i tak bezpowrotnie zniszczono symbol uzdrowiskowego harakteru dzielnicy - czego nie zniszczyły wojny i czas, dokonali lokalni rajcowi. Tak naprawdę, źródła zaczęto wykorzystywać dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. W 1771 odwiercono w Alt Wasser źródło Friedrichsquelle, następnie Georgsbrunnen, Wiesenquelle i ostatnią Lusienquelle w 1857r. Znane są również z tamtego okresu źródła Ober, Nieder i Mittelbrunner . Lecznicze walory tutejszych wód stały się tak znane w europie, że tutejsze wody docierały do południowych Prus, Warszawy i w głąb Cesarstwa Rosyjskiego !!! stary_zdroj3W 1790 roku istniało w Aqua Antiqua 12 domów zajezdnych, w których znajdowało się 60 łóżek dla kuracjuszy. Około 1800 roku powstał Lwi Gród (niem. Löwenhaus), w którym to znajdowało się aż 31 umeblowanych pokoi. Okres leczenia trwał około 3 tygodni. W 1796 roku zbudowano pierwsze łazienki z 12 kabinami. Jednak obsługa nie należała tutaj do najlepszej. Niejaki dr Józef Orkisz pisał, iż na zabiegi dostawano się po protekcji i łapówkach, a niektóre damy mdlały nie mogąc się doczekać wolnego miejsca na zabiegi (sic!). stary_zdroj4Stary Zdrój to również kopalnie, które tutaj funkcjonowały, a działały one aż do końca XX wieku. Już w zapiskach z XIV wieku możemy spotkać informacje na temat wydobywanego tutaj węgla. Największa działająca kopalnia to Chwalibóg (niem. Segen Gottes Grube). W 1888 roku jako pierwsza kopalnia na Dolnym Śląsku posiadała stalową wieżę nad szybem Chwalibóg I. Wydobycie węgla stało się przyczyną rozwoju i zarazem upadku Starego Zdroju zwanego niegdyś Aqua Antiqua. Rozwój to przede wszystkim budowa Huty Karol przez Carla Georga Treutler w 1820r., jak również budowa przędzalni wraz z biurem konstrukcyjnym, budowa fabryki porcelany przez kupca Carla Tielscha w 1845r. czy wreszcie budowa i otwarcie linii kolejowej w 1853 roku do Świebodzic. Ale wydobycie węgla jednocześnie przyczyniło się do upadku uzdrowiska. Źródła zaczęły zanikać. Już w 1868r. zanikło aż 8 źródeł ! Ostatecznie zamknięto działalność uzdrowiskową w 1873r. stary_zdroj11 Stary Zdrój (niem. Altwasser) otoczony jest pięknymi górami, z jednej strony Ptasia Kopa i Lisi Kamień a z drugiej strony Wzgórze Gedymina. Dzielnica położona jest w pięknej okolicy. Poszczególne ulice leżą w dolinie i na wzgórzach. stary_zdroj9Przyległa do Starego Zdroju Ptasia Kopa (niem. Vogelkoppe) owiana jest conajmniej dwoma ciekawostkami. Pierwsza ciekawostka związana jest z czasami średniowiecza. Otóż w tej górze wydobywano rudy srebra i ołowiu. Druga ciekawostka dotyczy ukrytych tuneli lub hal, które przy ul. Pocztowej miały wejście i sięgały w głąb góry.
stary_zdroj13Budowle te były zbudowane przez Niemców pod koniec II Wojny Światowej i miały prawdopodobnie służyć jako miejsce montażu samolotów Luftwafe. Zwłaszcza te tunele nudzą ogromną ciekawość poszukiwaczy skarbów i tajemnic okresu II Wojny Światowej. Po szczegóły zapraszam na strony zamieszczone na odnośnikach. Na koniec wspomnę tylko o tych wielkich, którzy zaszczycili swoją obecnością to uzdrowisko. 1792 - Hugo Kołłątaj 1792 - Michał Kleofas Ogiński - twórca "Polonezów" 1802 - Maria Walewska de domo Łączyńska - faworyta Cesarza Napoleona 1831 - król pruski Fryderyk Wilhem IV. Przebywali tutaj również tacy wielcy jak Książe Stanisław Poniatowski, księżna Izabela Czartoryska, John A.Quincy uznawany za ojca Stanów Zjednoczonych. Daje to chyba do myślenia i jednoznacznie przekreśla myślenie o Starym Zdroju jak o zapyziałej, nikomu nie znanej niegdyś mieścinie a dzisiaj dzielnicy Wałbrzycha. Poniżej zamieszczam jeszcze zdjęcia miejsc, które warto jest zobaczyć i opisać. Pewnie kiedyś umieszczę opisy dotyczące przynajmniej kilku z tych miejsc. Zapraszam do oglądania.

Dodatkowe informacje można znaleźć na stronach:

stary_zdroj5 stary_zdroj1 stary_zdroj10 stary_zdroj11 stary_zdroj2 stary_zdroj3 stary_zdroj4 stary_zdroj6 stary_zdroj7 stary_zdroj8 stary_zdroj9 stary_zdroj12 stary_zdroj13 stary_zdroj14

Hala spacerowa przy ul. Pocztowej

Witam,
Nie zgodzę się z twierdzeniem, że żle się stało, iż Halę Spacerową przy ul. Pocztowej 13-15 zbużono. Uważam, że zagrażała życiu ludzkiemu i powinna być rozebrana cegła po cegle pod okiem konserwatora zabytków, a nie zbużona buldożerami (widziałem to osobiście). W oddziele PTTK "Ziemi Wałbrzyskiej znajdują się zdjęcia jak wyglądał obiekt przed wybużeniem. A co do symbolu uzdrowiska na Starym Zdroju to wydaje mi się, że lepszym jest "Lwi Gród". Kolega ubolewa nad halą spacerową, ale proszę spojżeć na dawny pałac właściciela Starego Zdroju może kolega się nim zaopiekuje.
Pozdrawiam W. Tumidajewicz :)

Hala spacerowa

Witam i dziękuję za komentarz.

Odnośnie wyburzenia Hali spacerowej to się z Panem zgadzam.

Odnośnie symbolu Starego Zdroju to uważam, że jest to sprawa do przedyskutowania.

Co do opieki nad dawnym pałacem. Uważam, że nie jest to najlepszy pomysł. Nie podobają mi się również dziurawe drogi w Wałbrzychu, to czy powinienem je naprawiać? Chyba nie.

Płacimy sowite podatki po to, żeby ktoś się tym zajmował. Oprócz prestiżu, lokalne władze pod wodzą starosty i prezydenta mają obowiązek rozwiązywać takie problemy, koniec i basta.

Piękne położenie u podnóża gór, bliskie sąsiedztwo z Czechami to są atuty Wałbrzycha. Ale oprócz tego jest brud, dziurawe drogi, kiepskie połączenie drogowe i kolejowe z Wrocławiem. Nie sposób tego nie zauważyć.

Jeszcze raz dziękuję za komentarz i pozdrawiam.

smutek łapie za serce,

smutek łapie za serce, kiedy ma się świadomość tak ciekawej historii, jaką ma Stary Zdrój, skonfrontowanej z obecnym stanem tejże dzielnicy... przeciętnemu Kowalskiemu przechodzącemu przez dziurawą, brudną ulicę Starego Zdroju do głowy nie przyszłoby, że miejsce to ma tak wspaniałą historię - ba, przeciętny Kowalski nawet nie ma czasu dumać , bo musi uciekać przed okolicznymi pijaczkami.

warto pamiętać i mieć nadzieję na lepsze zagospodarowanie - może kiedyś...