Poniatów (niem. Seitendorf)

PoniatówDzielnica Wałbrzycha Poniatów, przed wojną wieś Seitendorf, znany jest od ponad 700 lat. Leży u podnóża gór wałbrzyskich, wzdłuż szczytów: Czarnota, Ptasia Kopa, Lisi Kamień i Czarnucha.

Główna ulica Orkana ciągnie się wzdłuż rzeczki Poniatówka. Dawna wieś, która do dziś dnia posiada liczne gospodarstwa z polami uprawnymi. Dzielnica Poniatów graniczy z Wałbrzyską Strefą Ekonomiczną, gdzie zlokalizowane są liczne fabryki.

W przekazach przyjęły się dwie wersje powstania Poniatowa. Pierwsza wersja podaje, że już w 1203 roku książę śląski Henryk I oddał we władanie Poniatów dla klasztoru Cystersów w Lubiążu. Druga wersja mówi, że w 1220 roku wieś Poniatów została przez kolonistów niemieckich na polecenie Henryka Brodatego.

 

 

 

Jak podają źródła, pierwotna nazwa Poniatowa pochodzi z około 1305 roku i brzmiała Sybothonis Villa. Nazwa Poniatowa ulegała różnym zmianom by od 1667 roku brzmieć z Seitendorf. Pierwsze pewne dokumenty na temat Poniatowa pochodzą dopiero z roku 1337 kiedy to książę świdnicki Bolko II potwierdził że wieś Poniatów leży w obrębie prawa mili od Świebodzic. Przyjęło się przypisywać założenie wsi niejakiemu Sybotho, który w 1342 roku nabył prawa do wsi od księcia świdnickiego Bolko II.

Poniatów Poniatów  

Na przestrzeni wieków Poniatów (niemiecki Seitendorf) zmieniał właścicieli. Najważniejszymi właścicielami Poniatowa byli: od roku 1374 Reyntsche Schafa (Schoffa), który był właścicielem między innymi zamku Grodno. W latach 1398 do 1408 właścicielem był potomek założyciela Poniatowa Tammo von Sebottendorf. Sprzedał on Poniatów dla pana Ulrich von Czettritz, rodzina ta posiadała wieś aż do końca, czyli do XIX wieku.

Czettritzowie rozbudowali wieś i stała się ona jedną z największych w regionie. Syn Ulricha, Johannes założył na Poniatowie dobra rycerskie zwane szwajcarką, a w 1548 zaprowadził Urbacz, czyli między innymi spis majątku i obowiązków pańszczyźnianych.

Podczas religijnej wojny 30 letniej (1618 – 1648) pomiędzy protestantami a katolikami wieś Poniatów bardzo ucierpiała, zresztą nie inaczej było z innymi okolicznymi miejscowościami. Właścicielem był wtedy Bernard z rodziny Czettritz, który został rozstrzelany przez Szwedów, a jego syn za ukrycie koni został żywcem upieczony w piecu chlebowym. W latach 1740 – 1743 trwały walki pomiędzy Austrowęgrami a Prusami o Śląsk. W 1760 roku niedaleko Poniatowa doszło do jednej z walk pomiędzy wojskami pruskimi a austrowęgierskimi. Odnotowano, że w tym czasie we wsi Poniatów przebywał król pruski Fryderyk II Wielki. Seitendorf do połowy XVIII wieku leżał na terenach księstwa świdnickiego, następnie do 1818 roku leżał w powiecie Świdnickim i wraz z rozwojem Wałbrzycha stał się częścią powiatu wałbrzyskiego. Po drugiej wojnie światowej zmieniono chwilowo nazwę Seitendorf na Ustronie aby ostatecznie nadać wsi nazwę Poniatów. Wraz z rozwojem Wałbrzycha w 1951 wieś Poniatów została wchłonięta w granice miasta i stała się dzielnicą.

 

 

 

We wsi Poniatów gospodarka kształtowana była nie tylko przez rolnictwo. Od około 1740 roku na Poniatowie wydobywano węgiel. W 1783 roku założono tu kopalnie Achenbach która działała do końca XIX wieku.

Po przejęciu Śląska przez Prusy w 1743 roku założono na Poniatowie szkołę ewangelicką.

W książce „Słownik geografii turystycznej Sudetów” można przeczytać, że w 1825 roku, gdy właścicielami byli jeszcze Czettriz na Poniatowie znajdowały się: dwór z folwarkiem, 151 domów, kościół katolicki, szkoła ewangelicka, browar i gorzelnia, dwa młyny wodne, wiatrak oraz przytułek Do Poniatowa należał też Nowy Poniatów, gdzie było 7 domów.

W latach 50 XX wieku powstała na terenie Poniatowa kopalnia Uranu, która ze względu na niewielkie pokłady rudy uranu została wkrótce zamknięta.

Poniatów - kościół p.w. Najświędszego Serca Pana Jezusa Poniatów - kościół p.w. Najświędszego Serca Pana Jezusa

Najciekawszym zabytkiem Poniatowa (niem. Seitendorf) niewątpliwie jest Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Pierwszy kościół powstał na Poniatowie w 1335 roku. Obecny kościół powstał w drugiej połowie XVI wieku, następnie w drugiej połowie XVIII wieku został przebudowany z akcentem barokowym. 

W niektórych źródłach można przeczytać, ze na Poniatowie istniał również kościół ewangelicki. Podobno pozostałość po nim to dzisiejszy Akropol. Dla zainteresowanych podaję źródło http://wroclaw.hydral.com.pl/252295,foto.html.

Poniatów Poniatów 

Inne zabytki na Poniatowie to budynek internatu, budynki przy ulicy Orkana nr 103 z 1827 roku, budynek nr 148 z 1793 roku przebudowany w XIX wieku.

Na Poniatowie przy ulicy Burczykowskich od 1921 roku mieszkał znany niemiecki malarz, grafik Hacke Rudolf. Urodził się on w Berlinie w 1881 roku, w latach 1921 - 1945 mieszkał na Poniatowie, zmarł w Stadtlohn w 1952 roku. 

poniatów

Chciałbym więcej dowiedzieć się o powojennej hstori Poniatowa. Skąd przyjechali nowi mieszkańcy?Może jakiś większy projekt np.spisanie wspomnień mieszkańców Poniatowa, którzy zamieszkali tu zaraz po wojnie. Jak układało im się z poprzednimi właścicielami (NIemcami). Wiem wiem większoąść tych ludzi już nie żyje ale ktoś tam jeszcze jest.

Ciekawe... czekam na

Ciekawe... czekam na więcej.